Otoczenie konkurencyjne

DOWNSTREAM

SEGMENT DOWNSTREAM: PRODUKCJA (RAFINERIE)

Do największych konkurentów Grupy ORLEN w Europie Środkowowschodniej należą:

  • Grupa Lotos z siedzibą w Gdańsku - druga co do wielkości rafineria w Polsce.
  • Rafineria Mitteldeutschland w Leuna/Spergau z Grupy Total położona w południowo-wschodnich Niemczech w odległości około 150 km od granicy polsko-niemieckiej, najnowocześniejsza niemiecka rafineria.
  • Rafineria PCK w Schwedt położona na północny wschód od Berlina, w odległości około 20 km od granicy polsko-niemieckiej. Właścicielami rafinerii są międzynarodowe koncerny naftowe Shell, BP, Eni, Total i Rosneft.
  • Rafineria Slovnaft - zintegrowana grupa rafineryjno-petrochemiczna o dominującej pozycji w Republice Słowackiej, zlokalizowana w pobliżu Bratysławy, około 350 km na południe od granicy z Polską.
  • Rafineria Mozyr - wiodąca rafineria białoruska.

Moce przerobowe głównych konkurentów w Europie Środkowowschodniej [mln t/rok]

Wykres: Moce przerobowe głównych konkurentów w Europie Środkowowschodniej [mln t/rok]

Źródło: Opracowanie własne

SEGMENT DOWNSTREAM: SPRZEDAŻ HURTOWA PRODUKTÓW PETROCHEMICZNYCH

Poliolefiny

Moce produkcyjne polietylenu wysokiej i niskiej gęstości w Europie kształtują się na poziomie około 14 000 tys. ton/rok. Największym producentem polietylenu jest spółka Lyondell Basell Industries, która posiada zdolności produkcyjne na poziomie około 2 170 tys. ton/rok (z uwzględnieniem 50% udziału we wspólnej z PKN ORLEN spółce BOP). Spółka ta posiada aktywa zlokalizowane w Niemczech, Francji i Polsce. Drugim co do wielkości producentem jest spółka Sabic z mocami produkcyjnymi sięgającymi około 1 590 tys. ton/rok i aktywami zlokalizowanymi w Niemczech, Holandii i Wielkiej Brytanii. Trzeci co do wielkości producent to spółka Ineos Olefins & Polymers Europa dysponująca mocami produkcyjnymi na poziomie około 1 580 tys. ton/rok i aktywami zlokalizowanymi w Belgii, Francji, Niemczech, Włoszech i Norwegii. Pozostali znaczący producenci to Total Petrochemicals, Borealis i ExxonMobil.

Moce produkcyjne polipropylenu w Europie kształtują się na poziomie około 11 500 tys. ton/rocznie. Największym producentem polipropylenu jest spółka Lyondell Basell Industries, która posiada zdolności produkcyjne na poziomie około 2 330 tys. ton/rok (z uwzględnieniem 50% udziału w spółce BOP). Spółka ta posiada aktywa zlokalizowane w Niemczech, Francji, Włoszech, Hiszpanii, Wielkiej Brytanii i Polsce. Drugim co do wielkości producentem jest spółka Borealis z mocami produkcyjnymi na poziomie około 1 845 tys. ton/rok i aktywami zlokalizowanymi w Belgii, Niemczech, Austrii i Finlandii. Kolejnymi dużymi producentami są spółka Total Petrochemicals dysponująca mocami produkcyjnymi na poziomie około 1 430 tys. ton/rok i aktywami zlokalizowanymi w Belgii i Francji oraz spółka Sabic posiadająca zdolności produkcyjne na poziomie 1 110 tys. ton/rok i aktywami zlokalizowanymi w Holandii i Niemczech. Łączny udział BOP i Grupy Unipetrol w europejskich mocach produkcyjnych polietylenu i polipropylenu wynosi w obu przypadkach po około 4%.

PTA

Produkcja PTA na rynku europejskim w 2014 roku wyniosła około 2 551 tys. ton/ rocznie, przy nominalnych zdolnościach produkcyjnych wynoszących około 4 106 tys. ton/ rocznie. PTA w Europie wykorzystywane jest głównie do produkcji granulatu PET z przeznaczeniem na butelki spożywcze (około 87% europejskiej produkcji) oraz do produkcji włókien poliestrowych (około 5% europejskiej produkcji). Na rynku europejskim zlokalizowanych jest 7 producentów PTA. W 2014 roku została podjęta decyzja o zamknięciu jednostki produkcyjnej Lotte Chemical UK o nominalnych mocach produkcyjnych 525 tys. ton/ rocznie. Największymi producentami PTA w Europie są: BP Chembel NV zlokalizowana w Belgii z nominalnymi mocami produkcyjnymi wynoszącymi 1 400 tys. ton/ rocznie, spółka Artlant w Portugalii dysponująca nominalnymi mocami produkcyjnymi w wysokości 700 tys. ton/ rocznie i PKN ORLEN z mocami produkcyjnymi na poziomie 600 tys. ton/ rocznie. Łącznie, tych trzech producentów reprezentuje ponad 69% europejskich nominalnych zdolności produkcyjnych w segmencie PTA. Faktyczna wielkość produkcji spółki Artlant w 2014 roku w porównaniu z wielkościami nominalnymi była znacznie ograniczona z uwagi na długotrwałe wyłączenia portugalskiego producenta. Ponowny restart produkcji jest planowany w III kwartale 2015 roku. Grupa ORLEN posiadała w 2014 roku 15% udział w europejskiej nominalnej produkcji PTA i była jedynym w Europie producentem dysponującym instalacjami produkcyjnymi PTA w pełni zintegrowanymi z produkcją paraksylenu. Planowane w przyszłości inwestycje PTA w Europie, oprócz zaplanowanego na przełom 2015/2016 rewampingu instalacji Indoramy Rotterdam (250 tys. ton/ rocznie), koncentrują się w Rosji: OJSC TANECO (210 tys. ton/rocznie – 2017 rok), Etana (750 tys. ton/ rocznie – 2018 rok) i GPT/UPC JV (600 tys. ton/ rocznie – 2018 rok). W 2014 roku zostały ponadto uruchomione nowe inwestycje PET w Europie: JBF Belgia (390 tys. ton/ rocznie) oraz Lotte UK (385 tys. ton/ rocznie).

Tworzywa sztuczne

Nominalne zdolności produkcyjne PCW w Europie wynoszą 8 045 tys. ton/rocznie. Wiodącymi producentami PCW w Europie są spółki Ineos Chlor – Vinyls, SolVin i Kem One. Udział tych firm w nominalnych zdolnościach produkcyjnych szacowany jest odpowiednio na: 22%, 15% i 10%. Szacunkowy udział Grupy ANWIL ze zdolnościami 475 tys. ton/rocznie w europejskich mocach produkcyjnych wynosi około 5%.

Głównymi konkurentami Grupy ANWIL na krajowym rynku PCW są spółki BorsodChem, Ineos i Solvin, natomiast na rynku tureckim i ukraińskim Grupa ANWIL konkuruje z tanim PCW pochodzącym z USA i produkowanym na bazie gazu łupkowego.

Nawozy sztuczne

Moce produkcyjne saletry amonowej w Europie wynoszą około 12 649 tys. ton/rocznie. Produkt jest głównie używany w rolnictwie jako nawóz sztuczny. Największym producentem saletry amonowej wg Fertilizers Europe jest Grupa Azoty z 18% udziałem w rynku. Kolejnymi dużymi wytwórcami są Yara i Azomures z odpowiednio 15% i 9% udziałem rynkowym.

Pod względem zdolności produkcyjnych Grupa ANWIL ze zdolnościami w zakresie produkcji saletry amonowej 485 tys. ton/rocznie zajmuje 9 miejsce z 4% udziałem w rynku.

DETAL

Grupa ORLEN jest zdecydowanym liderem na rynku paliwowym w Europie Centralnej dysponującym siecią 2 692 stacji paliw działających w segmencie Premium i ekonomicznym. W Polsce stacje paliw działają pod marką ORLEN w segmencie Premium oraz BLISKA w segmencie ekonomicznym. W Republice Czeskiej odpowiednio pod marką Benzina Plus i Benzina, natomiast na Litwie pod markami ORLEN i Ventus. Na rynku niemieckim stacje paliw funkcjonują głównie w segmencie ekonomicznym, pod marką STAR.

Polska

Według danych POPIHN w 2014 roku na rynku polskim działało ponad 6,5 tys. stacji paliw. Udział Grupy ORLEN w łącznej liczbie stacji paliw zwiększył się o kolejne 0,9 p.p. i osiągnął poziom 27,3%. Do głównych konkurentów PKN ORLEN na rynku polskim należą koncerny zagraniczne: Shell, BP, Statoil, Lukoil, do których należało 21,6% stacji oraz Grupa Lotos z 6,8% udziałem. Udział koncernów zagranicznych i Grupy Lotos zwiększył się odpowiednio o 0,4 p.p. i 0,3 p.p.

Stan sieci stacji paliw w Polsce na 31.12.2014 roku

Wykres: Stan sieci stacji paliw w Polsce na 31.12.2014 roku 

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych POPiHN.

Udział Grupy ORLEN w detalicznym rynku paliw w Polsce

Wykres: Udział Grupy ORLEN w detalicznym rynku paliw w Polsce       

Miejsca Obsługi Podróżnych

Rozwijający się system drogowy stwarza możliwość rozwoju sieci o obiekty MOP przy polskich autostradach i drogach ekspresowych. Na koniec 2014 roku na polskim rynku działały 62 Miejsca Obsługi Podróżnych MOP. Grupa ORLEN posiada 23 MOP i jest zdecydowanym liderem z 37% udziałem w łącznej liczbie funkcjonujących stacji zlokalizowanych przy autostradach i drogach ekspresowych.

Źródło: Opracowanie własne Źródło: Opracowanie własne.

                    

Niemcy

Rynek detaliczny w Niemczech należy do największych i najbardziej rozwiniętych w Europie. Sieć STAR licząca 559 stacji paliw i zarządzana przez ORLEN Deutschland GmbH jest największą siecią stacji paliw działającą w segmencie ekonomicznym w Niemczech. Grupa ORLEN w roku 2014 po raz pierwszy w historii przekroczyła 5,9% udziału na niemieckim rynku detalicznym.

Udział Grupy ORLEN w detalicznym rynku paliw w Niemczech

Wykres: Udział Grupy ORLEN w detalicznym rynku paliw w Niemczech

Do głównych konkurentów spółki ORLEN Deutschland GmbH należą sieci międzynarodowe takie jak: Aral, Shell, Esso, Total i JET.

Stan sieci stacji paliw w Niemczech na 31.12.2014 roku

Stan sieci stacji paliw w Niemczech na 31.12.2014 roku

Żródło: Opracowanie ORLEN Deutschland

                               

Czechy

Grupa ORLEN zarządza największą siecią 339 stacji paliw w Czechach. Skuteczne działania operacyjne sieci Benzina przyczyniły się do wzrostu udziału w czeskim rynku detalicznym do poziomu 15,0% (wobec ok. 12.2% udziału w ogólnej liczbie stacji na tym rynku)

Stan sieci stacji paliw w Czechach na 31.12.2014 roku


Stan sieci stacji paliw w Czechach na 31.12.2014 roku 

Źródło: Opracowanie Benzina

Udział Grupy ORLEN w detalicznym rynku paliw na rynku czeskim

Wykres: Udział Grupy ORLEN w detalicznym rynku paliw na rynku czeskim 

Drugie miejsce na rynku czeskim pod względem liczby stacji paliw posiada węgierski koncern MOL, do którego należą sieci Slovnaft, Lukoil, Agip i Pap Oil. Ważnymi uczestnikami rynku paliw pozostają również OMV, Shell, Euro Oil.

                

Litwa

Grupa ORLEN posiada na Litwie 26 stacji i osiągnęła na koniec 2014 roku 3,6% udział w rynku sprzedaży detalicznej.

Udział w detalicznym rynku paliw na rynku litewskim

Udział w detalicznym rynku paliw na rynku litewskim

Głównymi konkurentami Grupy ORLEN na rynku litewskim w tym segmencie są koncerny Lukoil, Statoil i Neste.

Stan sieci stacji paliw na Litwie na 31.12.2014 roku

Stan sieci stacji paliw na Litwie na 31.12.2014 roku

WYDOBYCIE

W latach 2009-2012 proces poszukiwań węglowodorów niekonwencjonalnych, w tym szczególnie gazu łupkowego, rozwijał się w Polsce bardzo dynamicznie. Nasilenie działalności przypadło na rok 2012, kiedy to na rynku działało ponad 20 spółek poszukiwawczo-wydobywczych, a w ciągu roku wywiercono 24 otwory poszukiwawcze.

Według danych na 31 grudnia 2014 roku, Minister Środowiska utrzymywał w mocy 146 koncesji na poszukiwanie i/lub rozpoznawanie złóż gazu ziemnego i ropy naftowej w Polsce. Jak podaje Ministerstwo Środowiska, do 31 grudnia 2014 roku spółki zajmujące się poszukiwaniem i rozpoznawaniem złóż gazu ziemnego i ropy naftowej w Polsce, wykonały 67 odwiertów poszukiwawczych gazu z łupków. Do grupy tej należały: ORLEN Upstream, Lane Energy, PGNiG, Marathon Oil, BNK Petroleum, San Leon Energy, Talisman Energy, Chevron Corp., ENI, ExxonMobil oraz Wisent Oil & Gas/Petrolinvest. Część operatorów podjęła decyzję o wyjściu z polskiego rynku. Głównym powodem zakończenia projektów poszukiwawczych była zmiana strategii lub koncentracja na innych, bardziej perspektywicznych obszarach poszukiwań na świecie.

W tym samym czasie, również w innych państwach europejskich, zagraniczne spółki z sektora E&P wycofały się z poszukiwań (Litwa, Rumunia, Bułgaria, Węgry, Szwecja) lub wstrzymały prace (Ukraina). Biorąc pod uwagę wyniki dotychczasowych prac poszukiwawczo-rozpoznawczych oraz profil ryzyka projektów łupkowych w warunkach niskich cen węglowodorów, należy oczekiwać, że spółki poszukiwawczo-wydobywcze będą dążyć do możliwie maksymalnego ograniczania ekspozycji na najbardziej kosztowne projekty poszukiwawcze obarczone wysokimi ryzykami.