18. Utrata wartości rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych

Obserwowany w II półroczu 2014 roku spadek cen ropy naftowej na rynkach światowych ma wpływ na wyniki segmentu Wydobycie w ramach działalności Grupy ORLEN w Kanadzie. W rezultacie przeprowadzonych na dzień 31 grudnia 2014 roku zgodnie z MSR 36 – utrata wartości aktywów, testów ujęto odpis aktualizujący wartość aktywów z tytułu zagospodarowania i wydobycia zasobów mineralnych w kanadyjskiej spółce TriOil należącej do Grupy ORLEN Upstream w wysokości (311) mln PLN.

Wartość godziwa aktywów z tytułu zagospodarowania i wydobycia zasobów mineralnych w Kanadzie na dzień 31 grudnia 2014 roku została ustalona na bazie prognozowanych cen ropy naftowej oraz ewaluacji zasobów opracowanej przez niezależną firmę zgodnie ze standardami zawodowymi obowiązującymi na rynku kanadyjskim.

Prognozowane przepływy pieniężne netto wykorzystane na potrzeby szacowania wartości godziwej aktywów były dyskontowane do ich wartości bieżącej przy zastosowaniu stopy dyskontowej, która odzwierciedlała bieżące rynkowe oszacowanie wartości pieniądza w czasie oraz ryzyko typowe dla wycenianych aktywów na rynku kanadyjskim, która wyniosła 9%.

Analiza wrażliwości wartości użytkowej aktywów Grupy ORLEN Upstream w ramach testów przeprowadzonych na dzień 31 grudnia 2014 roku

w mln PLNEBITDA  
zmiana-5%0%5%
-0.5 p.p.  zwiększenie odpisu (19) zmniejszenie odpisu 32 zmniejszenie odpisu 84
 0.0 p.p.  zwiększenie odpisu (50) -  zmniejszenie odpisu 50
+0.5 p.p.  zwiększenie odpisu (80) zwiększenie odpisu (31) zmniejszenie odpisu 18

 

Na dzień 31 grudnia 2014 roku Grupa ORLEN nie zidentyfikowała nowych przesłanek utraty wartości pozostałych aktywów Grupy ORLEN.

Wyniki Grupy za 12 miesięcy 2014 roku obejmują odpisy ujęte w efekcie przeprowadzonych na dzień 30 czerwca 2014 roku testów zgodnie z MSR 36 – utrata wartości aktywów.

Na dzień 30 czerwca 2014 roku zidentyfikowano przesłanki do przeprowadzenia testów na utratę wartości aktywów w ramach Grupy ORLEN wynikające z pogorszenia sytuacji makroekonomicznej a także braku perspektyw jej poprawy szczególnie w obszarze rafinerii. W wyniku ograniczeń konsumpcji paliw na skutek przedłużającego się kryzysu gospodarczego, nadmiaru mocy wytwórczych w skali globalnej zwiększającego podaż produktów oraz rosnącej presji na marże wynikającej z rewolucji łupkowej w Ameryce i zmian gospodarczych w Rosji zaktualizowane zostały założenia Strategii i Planu Średnioterminowego Grupy na lata 2014-2017.  

Na etapie założeń do przeprowadzenia testu na utratę wartości aktywów, zgodnie z MSR 36 – utrata wartości aktywów, rozważano zasadność oraz faktyczną możliwość  oszacowania wartości godziwej oraz wartości użytkowej poszczególnych aktywów Grupy ORLEN. Wycena wartości godziwej pomniejszonej o koszty zbycia nie jest możliwa ze względu na brak podstaw do wiarygodnego szacunku ceny, po której odbyłaby się transakcja sprzedaży aktywów posiadanych przez Grupę.

W rezultacie przyjęto, iż najlepszym odzwierciedleniem wartości odzyskiwalnej poszczególnych aktywów Grupy jest ich wartość użytkowa, zgodnie z zapisami MSR 36.20.

Analizy na dzień 30 czerwca 2014 roku  zostały przeprowadzone w oparciu o Plan Średnioterminowy na lata 2014-2017, a po tym okresie przyjęto stałą stopę wzrostu przepływów pieniężnych oszacowaną indywidualnie dla poszczególnych rynków geograficznych na poziomie długoterminowej inflacji.

Przy szacowaniu wartości użytkowej prognozowane przepływy pieniężne były dyskontowane do ich wartości bieżącej przy zastosowaniu stopy dyskontowej przed uwzględnieniem skutków opodatkowania, która odzwierciedlała bieżące rynkowe oszacowanie wartości pieniądza w czasie oraz ryzyko typowe dla danego składnika aktywów.

Stopa dyskontowa wyliczona została jako średnioważony koszt zaangażowania kapitału własnego i obcego. Źródła wskaźników makroekonomicznych niezbędnych do określenia stopy dyskonta stanowiły publikacje prof. Aswatha Damodarana (źródło: http://pages.stern.nyu.edu), oficjalne notowania obligacji rządowych oraz agencji ratingowych dostępne na dzień 30 czerwca 2014 roku.

Struktura stóp dyskontowych zastosowanych w ramach testów na utratę wartości aktywów według ośrodków generowania przepływów pieniężnych w Grupie ORLEN na dzień 30 czerwca 2014 roku

PolskaCzechyLitwaKanadaNiemcy
RafineriaPetrochemiaDetalWydobycieRafineriaPetrochemiaDetalRafineriaDetalWydobycieDetal
Koszt kapitału własnego 13,10% 11,41% 11,61% 11,85% 10,72% 9,1% 9,28% 13,99% 12,24% 10,20% 7,40%
Koszt długu po opodatkowaniu 4,25% 4,25% 4,25% 4,25% 2,60% 2,60% 2,60% 4,90% 4,90% 2,90% 1,70%
Struktura kapitału 0,51 0,15 0,74 0,41 0,51 0,15 0,74 0,51 0,74 1,56 0,74
Stopa dyskonta nominalna 10,13% 10,46% 8,47% 9,62% 7,99% 8,23% 6,43% 10,94% 9,12% 5,75% 4,95%
Długoterminowa inflacja 2,22% 2,22% 2,22% 2,22% 1,96% 1,96% 1,96% 2,20% 2,20% 2,10% 1,40%

Koszt kapitału własnego jest determinowany dochodowością obligacji rządowych stanowiących element wolny od ryzyka, z uwzględnieniem poziomu premii za ryzyko rynku i segmentu działalności (tzw. beta).

Koszt długu obejmuje średni poziom marż kredytowych oraz prognozowaną rynkową wartość pieniądza dla poszczególnych krajów.

Okresy analizy dla poszczególnych jednostek generujących wolne przepływy pieniężne ustalono na podstawie planowanego okresu ich użytkowania. 

Okresy użytkowania przyjęte do analiz dla głównych jednostek generujących wolne przepływy pieniężne na dzień 30 czerwca 2014 roku

Okres użytkowania w latachMinimumMedianaMaksimum
Rafineria 12 17 25
Petrochemia 8 16 25
Detal 13 15 16

 

Na dzień 30 czerwca 2014 roku przeprowadzono test na utratę wartości aktywów dla wszystkich zidentyfikowanych CGU.

W efekcie przeprowadzonych testów ujęto korekty z tytułu utraty wartości aktywów w łącznej wysokości (5 002) mln PLN dotyczące głównie wybranych aktywów CGU Rafineria Grupy ORLEN. Dodatkowe informacje przedstawiono w nocie 9.2.

Po analizie możliwości osiągnięcia w przyszłości zysku do opodatkowania Grupa rozpoznała aktywo z tytułu podatku odroczonego od części powyższych odpisów w Grupie Unipetrol w kwocie 135 mln PLN. 

Prognozy przyszłych wyników finansowych opierały się na szeregu założeń, których część, w tym na przykład założenia makroekonomiczne takie jak ceny surowców, notowania produktów na rynkach światowych, kursy walut czy stopy procentowe są poza kontrolą Grupy. Zmiany tych założeń mogą wpłynąć na wyniki testów na utratę wartości aktywów trwałych i w konsekwencji mogą doprowadzić do zmian sytuacji majątkowej oraz wyników finansowych Grupy.

Analiza wrażliwości wartości użytkowej aktywów Grupy ORLEN w ramach testów przeprowadzonych na dzień 30 czerwca 2014 roku

Decydujące elementy wpływające na kształtowanie wartości użytkowej aktywów w ramach poszczególnych jednostek generowania przepływów pieniężnych stanowią: wynik operacyjny powiększony o amortyzację (tzw. wskaźnik EBITDA) oraz stopa dyskonta.

Poniżej zaprezentowano efekty wrażliwości wysokości odpisów aktualizujących na zmiany powyższych czynników

w mln PLNEBITDA
zmiana-5%0%5%
- 0,5 p.p.  zwiększenie odpisu (148) zmniejszenie odpisu 64 zmniejszenie odpisu 310
  0,0 p.p.  zwiększenie odpisu (667) - zmniejszenie odpisu 239
+ 0,5 p.p.  zwiększenie odpisu (1 256) * zwiększenie odpisu (478) zmniejszenie odpisu 158

 

* zmiana odzwierciedla poza zwiększeniem odpisów ujętych w półroczu 2014 roku dodatkowe odpisy dotyczące głównie aktywów CGU Rafineria PKN ORLEN oraz aktywów CGU Petrochemia Grupy Unipetrol,  które pojawiłyby się przy zmianie założeń.

Wpływ odpisów aktualizujących wartość aktywów trwałych na skonsolidowany rachunek zysków lub strat i inne całkowite dochody za okres zakończony 31 grudnia 2014 roku

 NOTAUtworzenieOdwrócenieRazem
Grunty   (1) 1 -
Budynki i budowle   (738) 107 (631)
Urządzenia techniczne i maszyny   (4 211) 13 (4 198)
Środki transportu i pozostałe   (84) 1 (83)
Środki trwałe w budowie   (106) 5 (101)
Aktywa z tytułu zagospodarowania i wydobycia zasobów mineralnych (309) - (309)
Aktywa z tytułu poszukiwania i oceny zasobów mineralnych (13) - (13)
Patenty, znaki towarowe i licencje   (19) 4 (15)
Pozostałe   (11) 1 (10)
9.1 ,9.2, 12.2, 14.1, 14.3 (5 492) 132 (5 360)

 

W 2013 roku odpisy aktualizujące netto w kwocie (185) mln PLN dokonane były głównie w segmencie Wydobycie i dotyczyły spółki Orlen International Exploration & Production Company BV w segmencie wydobycie Grupy ORLEN.

W wyniku przeprowadzonych analiz w ramach projektu KAMBR stwierdzono brak nasycenia węglowodorami i w rezultacie dokonano odpisu aktywów w łącznej kwocie (89) mln PLN w tym o (3) mln PLN zmniejszono wartość firmy.

Dodatkowo, dokonano odpisu wartości rzeczowych aktywów trwałych w kwocie (54) mln PLN oraz odpisu wartości certyfikatów energetycznych w kwocie (42) mln PLN w związku ze zmianami regulacji prawnych i brakiem możliwości wykorzystania posiadanych certyfikatów w przyszłości.

Informacje o zwiększeniach i zmniejszeniach odpisów aktualizujących w odniesieniu do każdej grupy niefinansowych aktywów trwałych przedstawiono w notach 12, 14.