3. Polityka rachunkowości

3.1. Podstawa sporządzenia sprawozdania finansowego

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone przy zastosowaniu zasad rachunkowości zgodnych z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej (MSSF), obejmującymi Międzynarodowe Standardy Rachunkowości (MSR) oraz Interpretacje Stałego Komitetu ds. Interpretacji (SKI) i Komitetu ds. Interpretacji Międzynarodowej Sprawozdawczości Finansowej (KIMSF), które zostały zatwierdzone przez Unię Europejską (UE) i obowiązywały na dzień 31 grudnia 2014 roku. Skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone w oparciu o zasadę kosztu historycznego, za wyjątkiem pochodnych instrumentów finansowych, aktywów finansowych dostępnych do sprzedaży oraz nieruchomości inwestycyjnych, które zostały wycenione w wartości godziwej. Zakres skonsolidowanego sprawozdania finansowego jest zgodny z Rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 19 lutego 2009 roku w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych oraz warunków uznawania za równoważne informacji wymaganych przepisami prawa państwa niebędącego państwem członkowskim (tekst jednolity Dz.U. 2014 poz. 133) i obejmuje roczny okres sprawozdawczy od 1 stycznia do 31 grudnia 2014 roku i okres porównawczy od 1 stycznia do 31 grudnia 2013 roku.

Prezentowane skonsolidowane sprawozdanie przedstawia rzetelnie sytuację finansową i majątkową Grupy ORLEN na dzień 31 grudnia 2014 roku, wyniki jej działalności oraz przepływy pieniężne za rok zakończony dnia 31 grudnia 2014 roku.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone przy założeniu kontynuowania działalności gospodarczej przez Grupę ORLEN w dającej się przewidzieć przyszłości. Na dzień zatwierdzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego nie stwierdza się istnienia okoliczności wskazujących na zagrożenie kontynuowania działalności przez Grupę ORLEN. Czas trwania Jednostki Dominującej oraz jednostek wchodzących w skład Grupy ORLEN jest nieoznaczony.

Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe, z wyjątkiem skonsolidowanego sprawozdania z przepływów pieniężnych, zostało sporządzone zgodnie z zasadą memoriału.

Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone zgodnie z zasadami przydatności i istotności a także wiernej prezentacji ujętymi w 3 rozdziale założeń koncepcyjnych MSSF.

3.2. Wpływ zmian standardów i interpretacji MSSF na skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy ORLEN

3.2.1. Obowiązujące zmiany standardów i interpretacji MSSF

Począwszy od 1 stycznia 2014 roku, wspólne ustalenia umowne dla Grup Basell Orlen Polyolefines Sp. z o.o. (BOP) i Płocki Park Przemysłowo-Technologiczny S.A. (PPPT) zgodnie z  nowym standardem MSSF 11 „Wspólne ustalenia umowne” zostały sklasyfikowane  jako wspólne przedsięwzięcia  i ujęte w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym metodą praw własności zamiast wcześniej stosowanej metody konsolidacji proporcjonalnej.

W efekcie zmiany sposobu ujęcia przekształcone zostały dane porównawcze za 2013 rok oraz na dzień 31 grudnia 2013 roku, jak również na dzień 1 stycznia 2013 roku. Wpływ istotnych zmian metody wyceny wspólnych przedsięwzięć na wybrane pozycje sprawozdania z sytuacji finansowej, sprawozdania z zysków lub strat i innych całkowitych dochodów przedstawia poniższe zestawienie: 

Wybrane dane finansowe za 2013 rok i na 31/12/2013 dane
opublikowane
wpływ nowego standardu MSSF 11dane po zastosowaniu MSSF 11
Rachunek zysków lub strat      
Przychody ze sprzedaży  113 853  (256)  113 597 
Koszt własny sprzedaży  (107 980)  127  (107 853)
Zysk brutto ze sprzedaży  5 873  (129)  5 744 
Udział w wyniku finansowym jednostek wycenianych metodą praw własności  -   40  40
Zysk z działalności operacyjnej  333 (26)  307
Zysk netto  90  -   90
Sprawozdanie z sytuacji finansowej       
Aktywa trwałe  26 835   72  26 907 
Akcje i udziały w jednostkach wycenianych metodą praw własności  12  603  615
Aktywa obrotowe  24 809  (364)  24 445 
Aktywa razem  51 644  (292)  51 352 
Kapitał własny  27 551   -   27 551 
Zobowiązania długoterminowe   7 943  (97)  7 846 
Zobowiązania krótkoterminowe   16 150  (195)  15 955 
Pasywa razem  51 644  (292)  51 352 

Zgodnie z MSSF 11 spółki Grupy Unipetrol Ceska Rafinerska i Butadien Kralupy zostały sklasyfikowane jako wspólne działanie i na dzień 31 grudnia 2014 roku rozliczane są według udziału w posiadanych aktywach, zobowiązaniach oraz w osiągniętych przychodach i poniesionych kosztach. Zastosowanie nowego MSSF 11 w stosunku do powyższych spółek nie miało wpływu na zmianę skonsolidowanych danych finansowych Grupy.

Począwszy od 1 stycznia 2014 roku w sprawozdaniach skonsolidowanych „Udział w wyniku finansowym jednostek wycenianych metodą praw własności” prezentowany jest w wyniku z działalności operacyjnej, gdyż działalność  tych jednostek jest związana z podstawowym zakresem działalności Grupy. W efekcie przekształcone zostały dane porównawcze za 2013 rok.

W I półroczu 2014 roku w Grupie ORLEN wprowadzono zmiany zarządzania obszarami działalności operacyjnej celem dalszego zwiększenia ich efektywności i integracji. Dostosowano strukturę organizacyjną wprowadzając zmiany w zakresach odpowiedzialności poszczególnych Członków Zarządu. W rezultacie zaktualizowano prezentację segmentów operacyjnych Grupy ORLEN – zintegrowany segment operacyjny Downstream objął swoim zakresem działalność poprzednio traktowanych osobno segmentów Rafinerii i Petrochemii.

W związku z powyższym przekształceniu uległy również segmentowe dane porównawcze za okres  2013 roku oraz na dzień 31 grudnia 2013 roku.

Wpływ zmiany podziału segmentowego oraz nowego standardu MSSF 11 – Wspólne ustalenia umowne - na zaprezentowane informacje segmentowe w 2013 roku

Przychody, koszty, wyniki finansowe, zwiększenia nakładów inwestycyjnych segmentów operacyjnych

 Segment DownstreamSegment RafineriaSegment PetrochemiaFunkcje KorporacyjneWyłączeniaRazem
Sprzedaż zewnętrzna  77 047   (61 466)  (15 837)  -   -  (256)
Sprzedaż między segmentami  15 939   (26 983)  (3 565) (3)  14 612   - 
Przychody ze sprzedaży  92 986   (88 449)  (19 402) (3)  14 612  (256)
Koszty operacyjne ogółem  (92 710)  89 437   18 072   6  (14 612)  193
Pozostałe przychody operacyjne  188 (80) (112)  -   -  (4)
Pozostałe koszty operacyjne (399)  272  128  -   -   1
Udział w wyniku finansowym jednostek wycenianych metodą praw własności  41  -   -  (1)  -   40
Zysk/(Strata) operacyjna segmentu  106  1 180   (1 314)  2  -  (26)
             
Amortyzacja  1 633  (958) (734)  -   -  (59)
             
EBITDA  1 739   222  (2 048)  2  -  (85)
             
Zwiększenia nakładów inwestycyjnych (wraz z kosztami finansowania zewnętrznego)  1 596  (944) (526) (151)  -  (25)

Aktywa w podziale na segmenty operacyjne

 dane opublikowane 31/12/2013wpływ zmiany podziału segmentowego oraz nowego standardu MSSF 11dane po zmianie podziału segmentowego oraz nowego standardu MSSF 11 31/12/2013
Segment Rafineria  28 229   (28 229)  - 
Segment Petrochemia  12 024   (12 024)  - 
Segment Downstream  -   40 348   40 348 
Segment Detal  5 990   -   5 990 
Segment Wydobycie  1 375   -   1 375 
Aktywa segmentów  47 618   95  47 713 
Funkcje Korporacyjne  4 286  (398)  3 888 
Wyłączenia (260)  11 (249)
   51 644  (292)  51 352 

3.2.2. Standardy i Interpretacje MSSF opublikowane i zatwierdzone przez Unię Europejską, jeszcze nieobowiązujące

Grupa zamierza przyjąć wymienione poniżej nowe standardy oraz zmiany standardów i interpretacji MSSF opublikowane przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości lecz nieobowiązujące do dnia zatwierdzenia do publikacji niniejszego sprawozdania finansowego zgodnie z datą ich wejścia w życie.

Standary i interpretacje oczekujące na zatwierdzenie przez UEEwentualny wpływ na sprawozdanie finansowe
Interpretacja KIMSF 21 - Opłaty publiczne oczekiwany brak wpływu

Zmiana do MSR 19 - Świadectwo pracownicze - Programy określonych świadczeń:

Składki pracowników

oczekiwany brak wpływu
Zmiany do Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej 2010 - 2012; 2011-2013 oczekiwany brak wpływu

3.2.3 Standardy i Interpretacje przyjęte przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (IASB), oczekujące na zatwierdzenie przez UE

Standardy I Interpretacje oczekujące na zatwierdzenie przez UEEwentualny wpływ na sprawozdanie finansowe
Nowy Standard MSSF 3 - Instrumenty finansowe Wpływ*
Nowy Standard MSSF 14 - Regulacyjne rozliczenia międzyokresowe oczekiwany brak wpływu
Nowy Standard MSSF 15 - Przychody z umów z klientami Wpływ**
Zmiany do MSSF11 - Wspólne ustalenia umowne: Ujmowanie nabycia udziałów we wspólnych działaniach oczekiwany brak wpływu
Zmiany do MSR 16 - Rzeczowe aktywa trwałe oraz MSR 38 - Wartości niematerialne: Wyjaśnienia w zakresie akceptowalnych metod umorzenia i amortyzacji oczekiwany brak wpływu
Zmiany do MSR 27 - Jednostkowe Sprawozdania Finansowe: Metoda praw własności w jednostkowym sprawozdaniu finansowym oczekiwany brak wpływu
Zmiany do MSR 10 _ Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe oraz do MSR 28 - Jednostki Stowarzyszone: Sprzedaż lub Przekazanie Aktywów Pomiędzy Inwestorem a Spółką Stowarzyszoną lub Wspólnym Przedsięwzięciem oczekiwany brak wpływu
Zmiany do Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej 2012-2014 oczekiwany brak wpływu
Zmiany do MSSF 10 - Skonsolidowane sprawozdanie finansowe, MSSF 12 - Ujawnienie Informacji na temat udziałów w innych jednostkach I MSR 28 - Inwestycje w jednostkach stowarzyszonych i wspólnych przedsięwzięciach: Jednostki I Inwestycyjne: Zastosowanie wyjątku do konsolidacji oczekiwany brak wpływu
Zmiany do MSR 1 - Prezentacja sprawozdań finansowych: Inicjatywa dotycząca ujawnień oczekiwany brak wpływu

*W momencie początkowego zastosowania nowego standardu MSSF 9 wykonane zostanie przyporządkowanie odpowiednich aktywów finansowych do nowych kategorii instrumentów finansowych. 

**W momencie początkowego zastosowania, tj. 1 stycznia 2017 roku, wpływ nowego standardu MSSF 15 będzie zależał od specyficznych faktów i okoliczności dotyczących umów z klientami, których Grupa będzie stroną.

3.3. Waluta funkcjonalna i waluta prezentacji sprawozdań finansowych oraz zasady przeliczenia danych finansowych dla celów konsolidacji

3.3.1.  Waluta funkcjonalna i waluta prezentacji

Walutą funkcjonalną Jednostki Dominującej i walutą prezentacji niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego jest złoty polski (PLN). Dane w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym zaprezentowano w milionach PLN (mln PLN), chyba że w konkretnych sytuacjach podano inaczej. Zasady rachunkowości dla transakcji w walucie obcej przedstawiono w nocie 3.4.1.

3.3.2.    Zasady przyjęte do przeliczania danych finansowych

Przeliczenie na PLN sprawozdań finansowych jednostek zagranicznych dla celów konsolidacji:

  • pozycje aktywów i zobowiązań – według kursu na koniec okresu sprawozdawczego,
  • pozycje sprawozdania z zysków lub strat i innych całkowitych dochodów oraz sprawozdania z przepływów pieniężnych – według kursu średniego wymiany w okresie sprawozdawczym.

Różnice kursowe powstałe w wyniku powyższych przeliczeń ujmowane są w kapitale własnym jako różnice kursowe z przeliczenia jednostek podporządkowanych.

WALUTAKurs średni w okresie sprawozdawczymKurs na koniec okresu sprawozdawczego
 2014201331/12/201431/12/2013
EUR/PLN 41,846 41,973 42,623 41,472
USD/PLN 31,537 31,611 35,072 30,120
CZK/PLN 0,1520 0,1616 0,1537 0,1513
CAD/PLN 28,541 28,655 30,255 28,297

Kurs średni CAD przyjęty w roku 2013 został ustalony w oparciu o średnie kursy dzienne z miesiąca grudnia 2013 roku, co odpowiada okresowi ujmowania w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym wyników nabytej spółki TriOil Resources Ltd. prowadzącej działalność w segmencie wydobycie w Kanadzie.

Zasady rachunkowości dla transakcji w walutach obcych zostały przedstawione w nocie 3.4.1.

3.4. Opis istotnych stosowanych zasad rachunkowości

3.4.1.  Transakcje w walucie obcej

Grupa ujmuje różnice kursowe powstające z tytułu rozliczania pozycji pieniężnych lub z tytułu przeliczania pozycji pieniężnych po kursach innych niż te, po których zostały one przeliczone w momencie ich początkowego ujęcia w zysku lub stracie okresu, w którym powstają, z wyjątkiem pozycji pieniężnych stanowiących zabezpieczenie ryzyka walutowego ujmowanych zgodnie z zasadami rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych. Dodatkowe informacje przedstawiono w nocie 3.3.

3.4.2.    Zasady konsolidacji

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy obejmuje aktywa, zobowiązania, kapitał własny, przychody, koszty i przepływy środków pieniężnych Jednostki Dominującej i jej jednostek zależnych prezentowane w taki sposób, jakby należały one do pojedynczej jednostki i sporządzane były na ten sam dzień sprawozdawczy, co jednostkowe sprawozdanie finansowe Jednostki Dominującej przy zastosowaniu tych samych zasad rachunkowości w odniesieniu do podobnych transakcji oraz innych zdarzeń następujących w zbliżonych okolicznościach.

Spółki zależne konsolidowane są metodą pełną, a wspólne działania poprzez ujęcie odpowiednich części aktywów, zobowiązań, przychodów i kosztów. Wspólne przedsięwzięcia oraz inwestycje w jednostki stowarzyszone wycenia się przy zastosowaniu metody praw własności.

W celu przeprowadzenia konsolidacji metodą pełną sumowane są wszystkie pozycje aktywów, pasywów, przychodów i kosztów sprawozdań Jednostki Dominującej i jednostek zależnych, a następnie przeprowadzane są odpowiednie zasady konsolidacyjne obejmujące przede wszystkim:

  • określenie udziału niekontrolującego w zysku lub stracie netto jednostek zależnych za dany okres sprawozdawczy,
  • określenie i zaprezentowanie oddzielnie od kapitału własnego Jednostki Dominującej udziału niekontrolującego w aktywach netto jednostek zależnych,
  • wyłączenie salda rozrachunków wewnętrznych pomiędzy jednostkami Grupy,
  • wyłączenie przychodów, kosztów oraz przepływów pieniężnych związanych z transakcjami wewnątrz Grupy a także wszelkich zysków lub strat powstałych w ramach transakcji w  Grupie.

Wspólnik wspólnego działania ujmuje: swoje aktywa, w tym udział w aktywach posiadanych wspólnie; swoje zobowiązania, w tym udział w zobowiązaniach zaciągniętych wspólnie; przychody ze sprzedaży swojego udziału w wynikach wspólnego działania; swoją część przychodów ze sprzedaży produkcji w ramach wspólnego działania oraz swoje koszty, w tym udział we wspólnie poniesionych kosztach.

Zgodnie z metodą praw własności w momencie początkowego ujęcia inwestycja w jednostce stowarzyszonej lub wspólnym przedsięwzięciu jest ujmowana według kosztu, a wartość księgowa jest powiększana lub pomniejszana w celu ujęcia udziałów Grupy w zyskach lub stratach jednostki, w której dokonano inwestycji, odnotowanych przez nią po dacie nabycia. Udział Grupy w zysku lub stracie jednostki, w której dokonano inwestycji, ujmuje się w zysku lub stracie Grupy w pozostałej działalności operacyjnej.

3.4.2.1.  Inwestycje w jednostkach zależnych

Jednostki zależne są to jednostki, nad którymi Jednostka Dominująca sprawuje kontrolę. Przyjmuje się, że Jednostka Dominująca sprawuje kontrolę nad inną jednostką, w której dokonano inwestycji, w przypadku, gdy z tytułu swojego zaangażowania w tę jednostkę podlega ekspozycji na zmienne wyniki finansowe, lub gdy ma prawa do zmiennych wyników finansowych, oraz ma możliwość wywierania wpływu na wysokość tych wyników finansowych poprzez sprawowanie władzy nad tą jednostką.

Udziały niekontrolujące prezentuje się w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej jako kapitał własny przypadający udziałom niekontrolującym, oddzielnie od kapitału własnego przypadającego na akcjonariuszy Jednostki Dominującej.

3.4.2.2.  Inwestycje w jednostkach współkontrolowanych

Jednostką współkontrolowaną jest wspólne przedsięwzięcie lub wspólne działanie, w których podział kontroli w ramach ustalenia umownego występuje wówczas, gdy decyzje dotyczące istotnych działań wymagają jednogłośnej zgody stron dzielących kontrolę.

Wspólne przedsięwzięcie jest to wspólne ustalenie umowne, w którym strony sprawujące współkontrolę nad ustaleniem mają prawa do aktywów netto ustalenia umownego. Podmiot taki działa na takich samych zasadach, jak inne jednostki gospodarcze, z wyjątkiem tego, że ustalenia umowne pomiędzy wspólnikami przedsięwzięcia ustanawiają współkontrolę nad działalnością gospodarczą podmiotu. Wspólne działanie jest to wspólne ustalenie umowne, w którym strony sprawujące współkontrolę nad ustaleniem mają prawa do aktywów i obowiązki wynikające ze zobowiązań powiązane z ustaleniem.

3.4.2.3. Inwestycje w jednostkach stowarzyszonych

Inwestycje w jednostkach stowarzyszonych dotyczą jednostek, na które Grupa wywiera znaczący wpływ, ale nie sprawuje nad nimi kontroli ani współkontroli.

Znaczący wpływ jest to władza pozwalająca na uczestniczenie w podejmowaniu decyzji na temat polityki finansowej i operacyjnej jednostki, w której dokonano inwestycji, niepolegająca jednak na sprawowaniu kontroli lub współkontroli nad polityką tej jednostki.

Grupa wywiera znaczący wpływ gdy posiada bezpośrednio lub pośrednio (np. poprzez jednostki zależne) 20% lub więcej praw głosu w jednostce, w której dokonano inwestycji, chyba że można w sposób oczywisty wykazać, że jest inaczej.                                                                                                                                      

3.4.3.   Połączenia jednostek gospodarczych

Połączenia jednostek gospodarczych pod wspólną kontrolą, w tym nabycie zorganizowanej części jednostki gospodarczej, ujmuje się poprzez sumowanie poszczególnych pozycji aktywów i pasywów oraz przychodów i kosztów łączonych spółek według stanu na dzień połączenia. Efekt połączenia jednostek gospodarczych pod wspólną kontrolą nie ma wpływu na skonsolidowane dane finansowe. Pozostałe połączenia jednostek gospodarczych rozliczane są metodą nabycia. Zastosowanie tej metody polega na wykonaniu następujących czynności:

  • zidentyfikowaniu jednostki przejmującej,
  • ustaleniu dnia przejęcia,
  • ujęciu i wycenie możliwych do zidentyfikowania nabytych aktywów, przejętych zobowiązań oraz wszelkich niekontrolujących
    udziałów w jednostce przejmowanej, oraz
  • ujęciu i wycenie wartości firmy lub zysku z okazyjnego nabycia.

3.4.4.   Segmenty operacyjne

Działalność operacyjną Grupy podzielono na:

  • segment Downstream, który obejmuje zintegrowane obszary produkcji i sprzedaży rafineryjnej i petrochemicznej oraz działalność w obszarze energetyki,
  • segment Detal, który obejmuje sprzedaż na stacjach paliw,
  • segment Wydobycie, który obejmuje działalność związaną z poszukiwaniem i wydobyciem zasobów mineralnych,

oraz Funkcje Korporacyjne stanowiące pozycję uzgodnieniową, obejmujące działalność związaną z zarządzaniem i administracją, funkcjami wsparcia  i pozostałą działalność nieprzypisaną do wyodrębnionych segmentów operacyjnych.

Przychody segmentu są przychodami osiąganymi ze sprzedaży klientom zewnętrznym jak i transakcji z innymi segmentami, dającymi się bezpośrednio przyporządkować do danego segmentu.

Koszty segmentu są kosztami związanymi ze sprzedażą klientom zewnętrznym oraz kosztami transakcji realizowanych z innymi segmentami, które wynikają z działalności operacyjnej danego segmentu i dają się bezpośrednio przyporządkować do tego segmentu wraz z odpowiednią częścią kosztów Grupy, które w oparciu o racjonalne przesłanki można przypisać do danego segmentu.

Wynik segmentu jest ustalany na poziomie wyniku z działalności operacyjnej.

Aktywa segmentu są aktywami wykorzystywanymi przez segment w działalności operacyjnej, które dają się bezpośrednio lub w oparciu o racjonalne przesłanki przyporządkować do danego segmentu.

3.4.5.  Przychody ze sprzedaży

Do przychodów ze sprzedaży (w ramach podstawowej działalności operacyjnej) zalicza się przychody, które dotyczą działalności zasadniczej, tj. działalności, do prowadzenia której Grupa została powołana, które są powtarzalne i nie mają charakteru incydentalnego.

Przychody ze sprzedaży ujmuje się, jeżeli kwotę przychodów można wycenić w wiarygodny sposób, istnieje prawdopodobieństwo, że Grupa uzyska korzyści ekonomiczne z tytułu transakcji oraz wszystkie współmierne koszty można wycenić w wiarygodny sposób. Przychody ze sprzedaży dóbr i usług ujmuje się, gdy znaczące ryzyko i korzyści związane z ich własnością zostało przekazane nabywcy oraz gdy Grupa przestaje być trwale zaangażowana w zarządzanie sprzedanymi dobrami w stopniu, w jakim zazwyczaj funkcję taką realizuje się wobec dóbr, do których ma się prawo własności, ani też nie sprawuje nad nimi efektywnej kontroli.

Przychody obejmują kwoty otrzymane i należne z tytułu dostarczonych dóbr i usług, pomniejszone o rabaty oraz podatek od towarów i usług (VAT), podatek akcyzowy i opłatę paliwową.

Wysokość przychodów ustala się według wartości godziwej zapłaty otrzymanej bądź należnej. Przychody ze sprzedaży są korygowane o zyski lub straty z tytułu rozliczenia instrumentów zabezpieczających przepływy pieniężne dotyczące powyższych przychodów.

Przychody i koszty dotyczące usług, których moment rozpoczęcia i zakończenia przypada w różnych okresach sprawozdawczych, ujmuje się na podstawie stopnia zaawansowania usługi, jeżeli można w wiarygodny sposób wycenić wynik z transakcji, tj. wtedy, gdy można ustalić łączną kwotę przychodów z umowy dotyczącej usługi oraz koszty usługi, istnieje prawdopodobieństwo, że Grupa uzyska korzyści ekonomiczne z umowy i stopień realizacji umowy może być określony w wiarygodny sposób.

W przypadku, gdy nie ma możliwości spełnienia tych warunków, przychody ujmuje się tylko do wysokości kosztów poniesionych do danego dnia, nie wyższych jednak od kosztów, które Grupa spodziewa się odzyskać.

3.4.6. Koszty

Do kosztów (w ramach podstawowej działalności operacyjnej) zalicza się koszty, które dotyczą działalności zasadniczej, tj. działalności, do prowadzenia której Grupa została powołana, które są powtarzalne i nie mają charakteru incydentalnego.

Koszt własny sprzedaży obejmuje koszt własny sprzedanych wyrobów, towarów, materiałów i usług oraz odpisy wartości zapasów do ich cen sprzedaży netto możliwych do uzyskania.

Koszty sprzedaży obejmują koszty pośrednictwa w sprzedaży, koszty handlowe, koszty reklamy i promocji oraz koszty dystrybucji.

Koszty ogólnego zarządu obejmują koszty związane z zarządzaniem i administrowaniem Grupą jako całością.

3.4.7. Pozostałe przychody i koszty operacyjne

Pozostałe przychody i koszty operacyjne są pośrednio związane z działalnością operacyjną i mają charakter incydentalny.

3.4.8.  Przychody i koszty finansowe

Przychody i koszty finansowe są związane z operacjami finansowymi, w tym z pozyskaniem źródeł finansowania oraz z ich obsługą.

3.4.9. Podatek dochodowy

Podatek dochodowy obejmuje podatek bieżący oraz odroczony. Bieżący podatek dochodowy jest to kwota ustalona na podstawie przepisów podatkowych, która jest naliczona od dochodu do opodatkowania za dany okres i ujmuje się jako zobowiązanie w kwocie, w jakiej nie został zapłacony lub należność, jeśli kwota dotychczas zapłacona z tytułu bieżącego podatku dochodowego przekracza kwotę do zapłaty.

Aktywa i zobowiązania z tytułu odroczonego podatku dochodowego traktowane są w całości jako długoterminowe i nie podlegają dyskontowaniu oraz podlegają kompensacie w sprawozdaniu z sytuacji finansowej, jeżeli istnieje możliwy do wyegzekwowania tytuł prawny do przeprowadzania kompensat ujmowanych kwot.

W zakresie dotyczącym operacji rozliczanych bezpośrednio z kapitałem własnym odnosi się je na kapitał własny.

3.4.10. Zysk/(Strata) na jedną akcję

Zysk/(Strata) na jedną akcję jest obliczany poprzez podzielnie zysku lub straty netto za dany okres, która przypada na zwykłych akcjonariuszy Jednostki Dominującej, przez średnią ważoną liczbę akcji zwykłych występujących w ciągu danego okresu.

W Grupie nie występują potencjalne akcje rozwadniające.

3.4.11. Rzeczowe aktywa trwałe

Rzeczowe aktywa trwałe obejmują zarówno środki trwałe (aktywa, które są w stanie umożliwiającym ich funkcjonowanie zgodnie z zamierzeniem kierownictwa), jak też środki trwałe w budowie (aktywa, które są w trakcie budowy lub innego dostosowywania do funkcjonowania zgodnie z zamierzeniem kierownictwa).

Wartość początkową rzeczowych aktywów trwałych ustala się w cenie nabycia lub w koszcie wytworzenia
z uwzględnieniem otrzymanych dotacji do aktywów (MSR 20). Cena nabycia lub koszt wytworzenia obejmują cenę zakupu oraz inne koszty bezpośrednio związane z przystosowaniem składnika rzeczowych aktywów trwałych do użytkowania. Na koszt wytworzenia lub cenę nabycia składnika rzeczowych aktywów trwałych składają się także szacunkowe koszty jego demontażu i usunięcia oraz koszty przeprowadzenia renowacji miejsca, w którym się znajdował, do których Grupa jest zobowiązana w związku z jego nabyciem lub wytworzeniem.

Rzeczowe aktywa trwałe wycenia się i wykazuje w sprawozdaniu z sytuacji finansowej sporządzanym na koniec okresu sprawozdawczego w wartości księgowej netto tj. cenę nabycia lub koszt wytworzenia pomniejszony o umorzenie i odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości, oraz otrzymane dotacje do aktywów.

Rzeczowe aktywa trwałe amortyzuje się począwszy od chwili, gdy są one dostępne do użytkowania, tzn. od momentu dostosowania składnika aktywów do miejsca i warunków potrzebnych do rozpoczęcia jego funkcjonowania zgodnie z zamierzeniami kierownictwa, przez okres odpowiadający szacowanemu okresowi ich użytkowania z uwzględnieniem wartości końcowej. Rzeczowe aktywa trwałe amortyzuje się metodą liniową, a w uzasadnionych przypadkach metodą naturalną (katalizatory, aktywa z tytułu zagospodarowania i wydobycia zasobów mineralnych).

Podstawą naliczania odpisów amortyzacyjnych jest wartość początkowa pomniejszona o wartość końcową.

Poszczególne części składowe rzeczowych aktywów trwałych, których wartość jest istotna w stosunku do wartości całego składnika rzeczowych aktywów trwałych, amortyzowane są oddzielnie, zgodnie z okresem ich użytkowania.

Stosowane są następujące typowe okresy użytkowania rzeczowych aktywów trwałych:

  • Budynki i budowle  10-40 lat
  • Urządzenia techniczne i maszyny   4-35 lat
  • Środki transportu i pozostałe rzeczowe aktywa trwałe   2-20 lat

Metodę amortyzacji, wartość końcową oraz okres użytkowania składnika aktywów weryfikuje się co najmniej na koniec każdego roku. W przypadku wystąpienia takiej konieczności, korekt odpisów amortyzacyjnych dokonuje się w okresach następnych (prospektywnie).

Koszty istotnych remontów, napraw i okresowych przeglądów są zaliczane do rzeczowych aktywów trwałych
i amortyzowane zgodnie z okresem ich użytkowania. Z kolei, koszty bieżącego utrzymania rzeczowych aktywów trwałych i ich konserwacji wpływają na zysk lub stratę okresu, w którym zostały poniesione.

Rzeczowe aktywa trwałe podlegają weryfikacji pod kątem utraty wartości jeżeli zaistniały okoliczności bądź zaszły zmiany, które wskazują na to, że wartość księgowa tych aktywów może nie być możliwa do odzyskania.

Utworzenie i odwrócenie odpisów aktualizujących wartość rzeczowych aktywów trwałych ujmuje się w pozostałej działalności operacyjnej.

3.4.12. Działalność poszukiwań i wydobycia zasobów mineralnych

W ramach działalności poszukiwań i wydobycia zasobów mineralnych przyjmuje się następującą klasyfikację etapów:

Etap poszukiwania i oceny złóż obejmujący:

  • nabycie praw do poszukiwań złóż, poszukiwania złóż i rozpoznania złóż, które ujmuje się zgodnie z metodą skutecznych wysiłków,
  • nakłady na odwierty poszukiwawcze i rozpoznawcze oraz pozostałe nakłady (w tym akwizycja danych sejsmicznych, ich obróbka i interpretacja oraz analiza danych geologicznych i geofizycznych),
  • pozostałe koszty, które można bezpośrednio przypisać do faz poszukiwań i rozpoznania złóż, które podlegają aktywowaniu. Jeżeli bezpośrednia alokacja do faz poszukiwań i rozpoznania złóż nie jest możliwa, pozostałe koszty ujmuje się w kosztach bieżącego okresu.

Grupa dokonuje corocznego przeglądu nakładów poniesionych w fazie poszukiwania i rozpoznania złóż w celu potwierdzenia dalszego zamiaru prowadzenia prac. Jeżeli prace poszukiwawcze i rozpoznawcze zakończą się niepowodzeniem, nakłady ujęte początkowo jako aktywa ujmuje się w kosztach bieżącego okresu.

W momencie stwierdzenia technicznej wykonalności i ekonomicznej opłacalności wydobycia nakłady poniesione w fazie poszukiwania i rozpoznania złóż (w tym również nakłady na nietrafione odwierty rozpoznawcze) przenosi się z pozycji aktywów z tytułu poszukiwania i oceny zasobów mineralnych i ujmuje jako aktywa z tytułu zagospodarowania i wydobycia zasobów mineralnych w ramach rzeczowych aktywów trwałych.

Etapy zagospodarowania i wydobycia złóż

Nakłady ponoszone w ramach etapów zagospodarowania i wydobycia złóż podlegają aktywowaniu i amortyzacji zgodnie z zasadami ogólnymi dla rzeczowych aktywów trwałych oraz zgodnie z zasadami ogólnymi dla kosztów finansowania zewnętrznego.

Aktywa z tytułu zagospodarowania i wydobycia zasobów mineralnych amortyzuje się przy zastosowaniu metody naturalnej, tj. proporcjonalnie do prognozy wydobycia zasobów mineralnych. Analogicznie rzeczowe aktywa trwałe wchodzące w skład infrastruktury wydobywczej amortyzowane są metodą naturalną opartą na odpisaniu w ciężar kosztów kwoty amortyzacji przypadającej na jednostkę wydobytych zasobów mineralnych. 

W przypadku istotnej zmiany wielkości szacowanych złóż, na dzień sprawozdawczy dokonuje się ewentualnych odpisów aktualizujących z tytułu utraty wartości lub ewentualnego odwrócenia dokonanych odpisów aktualizujących w następnych okresach sprawozdawczych.

Grupa tworzy rezerwy na koszty likwidacji odwiertów i infrastruktury wspierającej, które ujmuje się i wycenia zgodnie z zasadami ogólnymi dla rezerw. Wysokość utworzonych rezerw jest weryfikowana na koniec okresu sprawozdawczego.

W przypadku wykonania odwiertów rozpoznawczych na już eksploatowanym złożu, Grupa dokonuje analizy, czy aktywowane nakłady w pozycji rzeczowe aktywa trwałe umożliwią powstanie nowych otworów eksploatacyjnych. Jeśli w efekcie poniesionych nakładów nie powstaną nowe otwory eksploatacyjne, nakłady ujmuje się w kosztach bieżącego okresu. 

3.4.13.   Nieruchomości inwestycyjne

Wartość początkowa nieruchomości inwestycyjnych ustalana jest w cenie nabycia lub w koszcie wytworzenia.

Po początkowym ujęciu, Grupa wycenia nieruchomości inwestycyjne w wartości godziwej stosując metody porównawczą i dochodową w zależności od charakteru inwestycji.

Metodę porównawczą stosuje się przy założeniu, że wartość wycenianej nieruchomości jest równa cenie możliwej do uzyskania na rynku za nieruchomość o podobnym charakterze. W metodzie dochodowej obliczenia przeprowadza się przy użyciu techniki dyskontowania strumieni  pieniężnych. W analizie dla najbardziej istotnych pozycji zastosowano 5-letni oraz 10-letni okres prognozy. Do dyskontowania stosuje się stopę dyskonta:

  • odzwierciedlającą wymaganą przez nabywców nieruchomości relację pomiędzy rocznym dochodem uzyskiwanym z nieruchomości a nakładami, jakie należy ponieść na ich zakup oraz
  • odzwierciedlającą wymagany przez nabywców poziom ryzyka związany z przepływami z nieruchomości, w relacji do innych alternatywnych inwestycji na rynku kapitałowym.

Prognozy zdyskontowanych przepływów środków pieniężnych dla wycenianych obiektów uwzględniają warunki zawarte we wszystkich umowach najmu oraz dowody zewnętrzne, takie jak aktualne rynkowe stawki najmu podobnych obiektów, podobnie zlokalizowanych, będących w porównywalnym stanie technicznym i standardzie oraz służące podobnym celom.

3.4.14. Wartości niematerialne

Składnik aktywów niematerialnych początkowo wycenia się w cenie nabycia lub koszcie wytworzenia i wykazuje w sprawozdaniu finansowym sporządzanym na koniec okresu sprawozdawczego w wartości księgowej netto z uwzględnieniem otrzymanych dotacji do aktywów (MSR 20).

Wartości niematerialne o określonym okresie użytkowania amortyzuje się metodą liniową począwszy od chwili, gdy są one gotowe do użycia, tzn. od momentu dostosowania składnika aktywów do miejsca i warunków potrzebnych do rozpoczęcia jego funkcjonowania zgodnie z zamierzeniami kierownictwa przez okres odpowiadający szacowanemu okresowi ich użytkowania.

Typowe okresy użytkowania wartości niematerialnych wynoszą od 2 do 15 lat dla koncesji, licencji, praw do patentów oraz  podobnych wartości i od 2 do 10 lat dla oprogramowania.

Metodę amortyzacji oraz okres użytkowania składnika wartości niematerialnych weryfikuje się co najmniej na koniec każdego roku. W przypadku wystąpienia takiej konieczności, korekt odpisów amortyzacyjnych dokonuje się w okresach następnych (prospektywnie). Wartości niematerialne o nieokreślonym okresie użytkowania nie podlegają amortyzacji. Ich wartość pomniejszana jest o ewentualne odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości. Ponadto, w każdym okresie sprawozdawczym, należy dokonać weryfikacji, czy zdarzenia i okoliczności nadal potwierdzają ocenę, że okres użytkowania tego składnika aktywów jest nieokreślony.

Utworzenie i odwrócenie odpisów aktualizujących wartości niematerialnych ujmuje się w pozostałej działalności operacyjnej.

3.4.14.1. Wartość firmy

Na dzień połączenia jednostek gospodarczych wartość firmy podlega przypisaniu do ośrodków wypracowujących środki pieniężne (CGU) jednostki przejmującej, które zgodnie z oczekiwaniami, mają odnieść korzyści z tytułu synergii uzyskanej w wyniku takiego połączenia, bez względu na to, czy zostały do nich przypisane także inne składniki aktywów lub zobowiązań jednostki przejmowanej.

Jednostka przejmująca ujmuje wartość firmy na dzień przejęcia i wycenia w kwocie nadwyżki wartości a) nad wartością b),

gdzie:

Wartość a) odpowiada sumie:

  • przekazanej zapłaty, która wymaga wyceny według wartości godziwej na dzień przejęcia,
  • kwoty niekontrolujących udziałów w jednostce przejmowanej, oraz
  • w przypadku połączenia jednostek realizowanego etapami, wartości godziwej na dzień przejęcia udziału w kapitale jednostki przejmowanej, należącego poprzednio do jednostki przejmującej;

Wartość b) odpowiada:

  • kwocie netto wartości możliwych do zidentyfikowania nabytych aktywów i przejętych zobowiązań ustalonej na dzień przejęcia.

Niekiedy jednostka dokonuje okazyjnego nabycia, które jest połączeniem jednostek, w ramach którego kwota określona jako wartość b) przewyższa sumę kwot określonych jako wartość a). Jeśli ta nadwyżka pozostaje po dokonaniu ponownej oceny prawidłowej identyfikacji wszystkich nabytych aktywów i wszystkich przejętych zobowiązań, jednostka przejmująca ujmuje powstały zysk w wyniku na dzień przejęcia w pozycji pozostałych przychodów operacyjnych okresu. Jednostka przejmująca wycenia wartość firmy w kwocie ustalonej na dzień przejęcia pomniejszonej o łączne dotychczasowe odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości.

Ośrodek wypracowujący środki pieniężne, do którego została przypisana wartość firmy, corocznie poddaje się testom na utratę wartości, a także wówczas, gdy istnieją przesłanki wskazujące na utratę jego wartości. Straty z tytułu utraty wartości firmy nie odwraca się w kolejnym okresie.

3.4.14.2. Prawa majątkowe

Uprawnienia do emisji dwutlenku węgla (CO2)

Na mocy postanowień protokołu z Kioto kraje, które zdecydowały się na jego ratyfikację, zobowiązały się do redukcji własnych emisji gazów powodujących efekt cieplarniany, w tym m.in. dwutlenku węgla (CO2).

W krajach Unii Europejskiej zakłady i przedsiębiorstwa osiągające wydajność przekraczającą 20 MW oraz niektóre inne zakłady przemysłowe zostały zobowiązane do udziału w handlu emisjami. Wszystkie one nabywają prawa do emisji CO2 lub częściowo otrzymują uprawnienia w określonej ilości w ramach derogacji zawartych w Art. 10a i 10c Dyrektywy EU ETS 2009/29/EC oraz są zobowiązane do ich umorzenia w liczbie odpowiadającej wielkości zrealizowanej emisji w danym roku.

Uprawnienia do emisji CO2 ujmowane są jako wartości niematerialne, które nie podlegają amortyzacji (z uwagi na wysoką wartość końcową) i podlegają analizie pod kątem utraty wartości.

Otrzymane nieodpłatnie uprawnienia ujmuje się i prezentuje w szyku rozwartym w wartościach niematerialnych
w korespondencji z przychodami przyszłych okresów (dotacja według MSR 20) w wartości godziwej ustalonej na dzień ich zarejestrowania. Zakupione uprawnienia ujmowane są w wartościach niematerialnych w cenie nabycia.

Na szacowaną w okresie sprawozdawczym emisję CO2 tworzy się rezerwę w ciężar kosztów działalności podstawowej (podatki i opłaty).

Dotacje rozlicza się w systematyczny sposób w poszczególnych okresach sprawozdawczych, aby zapewnić współmierność z odnośnymi kosztami, które dotacje mają w zamierzeniu kompensować.

Rozchód uprawnień ujmowany jest według metody FIFO (ang. First In First Out, tzn. Pierwsze Weszło Pierwsze Wyszło) w ramach poszczególnych rodzajów uprawnień (EUA, ERU, CER).

3.4.15    Utrata wartości niefinansowych aktywów trwałych

Na koniec okresu sprawozdawczego Grupa ocenia, czy istnieją jakiekolwiek przesłanki wskazujące na to, że mogła nastąpić utrata wartości lub odwrócenie odpisu aktualizującego któregoś ze składników aktywów lub ośrodka wypracowującego środki pieniężne (CGU).

W razie stwierdzenia, że przesłanki takie zachodzą, Grupa szacuje wartość odzyskiwalną tego składnika aktywów lub CGU poprzez ustalenie wartości godziwej pomniejszonej o koszty doprowadzenia do sprzedaży lub wartości użytkowej z zastosowaniem właściwej stopy dyskonta, w zależności od tego, która z nich jest wyższa.

Aktywa, które samodzielnie nie generują przepływów pieniężnych, grupuje się na najniższym poziomie, na jakim powstają przepływy pieniężne niezależne od przepływów z innych aktywów (CGU). Jeśli taka sytuacja ma miejsce, wartość odzyskiwalna ustalana jest na poziomie CGU, do którego dany składnik aktywów należy.

Przy szacowaniu wartości użytkowej prognozowane przepływy pieniężne wynikały z najnowszego i zatwierdzonego planu finansowego, a po tym okresie przyjęto stałą stopę wzrostu przepływów pieniężnych oszacowaną na poziomie długoterminowej inflacji. Prognozowane przepływy pieniężne były dyskontowane do ich wartości bieżącej przy zastosowaniu stopy dyskontowej, wyliczonej jako średnioważony koszt zaangażowania kapitału własnego i obcego, przed uwzględnieniem skutków opodatkowania, która odzwierciedlała bieżące rynkowe oszacowanie wartości pieniądza w czasie oraz ryzyko typowe dla danego składnika aktywów.

3.4.16   Zapasy

Zapasy, w tym zapasy obowiązkowe są to produkty, półprodukty i produkty w toku, towary i materiały.

Produkty, półprodukty i produkty w toku wycenia się na moment początkowego ujęcia według kosztu wytworzenia. Przez koszty wytworzenia należy rozumieć koszty wsadu i koszty przerobu produktów, półproduktów i produktów w toku przypadających na okres ich wytworzenia. Koszty wytworzenia obejmują także alokację stałych i zmiennych pośrednich kosztów produkcji, ustalonych dla normalnego poziomu produkcji.

Produkty, półprodukty i produkty w toku wycenia się na koniec okresu sprawozdawczego według kosztu wytworzenia lub też według wartości netto możliwej do uzyskania, w zależności od tego, która z kwot jest niższa, z uwzględnieniem odpisów z tytułu utraty przydatności ekonomicznej.

Rozchody produktów, półproduktów i produktów w toku ujmuje się według średnioważonych kosztów ich wytworzenia. Towary i materiały wycenia się na moment początkowego ujęcia w cenie nabycia natomiast na koniec okresu sprawozdawczego w cenie nabycia lub koszcie wytworzenia czy też według wartości netto możliwej do uzyskania, w zależności od tego, która z kwot jest niższa, z uwzględnieniem odpisów z tytułu utraty przydatności ekonomicznej.

Rozchody towarów i materiałów ujmuje się według cen średnioważonych nabycia lub kosztów ich wytworzenia.

Testy sprawdzające utratę wartości poszczególnych pozycji zapasów przeprowadza się na bieżąco w trakcie okresu sprawozdawczego. Przecenie do poziomu cen sprzedaży netto możliwych do uzyskania podlegają zapasy, które utraciły swoje cechy użytkowe,  przydatność lub spadły ich ceny sprzedaży. Wartości materiałów przeznaczonych do wykorzystania w procesie produkcji nie odpisuje się poniżej ceny nabycia, jeżeli oczekuje się, że produkty, do produkcji których będą wykorzystane, zostaną sprzedane za kwoty wyższe lub równe kosztom wytworzenia.

Jeżeli jednak koszt wytworzenia produktów będzie wyższy od wartości netto możliwej do uzyskania, wartość materiałów odpisuje się do poziomu wartości netto możliwej do uzyskania.

Utworzenie i odwrócenie odpisów aktualizujących wartość zapasów ujmuje się w koszcie własnym sprzedaży.

3.4.17.    Należności

Należności, w tym należności z tytułu dostaw i usług, wycenia się na dzień ich powstania w wartości godziwej powiększonej o koszty transakcji, a następnie według zamortyzowanego kosztu przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej z uwzględnieniem odpisów aktualizujących należności wątpliwe.

Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości należności tworzone są w oparciu o indywidualne analizy z uwzględnieniem wartości posiadanego zabezpieczenia oraz wartości możliwej do zrealizowania kompensaty wzajemnych wierzytelności.

Utworzenie i odwrócenie odpisów aktualizujących wartość należności ujmowane jest w pozostałej działalności operacyjnej dla należności głównych oraz w działalności finansowej dla odsetek za nieterminową płatność.

3.4.18.  Środki pieniężne i ich ekwiwalenty

Środki pieniężne obejmują gotówkę w kasie i na rachunkach bankowych. Ekwiwalenty środków pieniężnych są krótkoterminowymi inwestycjami o dużej płynności (o pierwotnym terminie zapadalności do trzech miesięcy), łatwo wymienialnymi na określone kwoty środków pieniężnych oraz narażonymi na nieznaczne ryzyko zmiany wartości.

Wycenę i rozchód środków pieniężnych w walutach obcych ustala się przy zastosowaniu metody FIFO (ang. First In First Out, tzn. Pierwsze Weszło Pierwsze Wyszło).

3.4.19 Kapitał własny

3.4.19.1.  Kapitał podstawowy

Kapitał podstawowy stanowi kapitał wniesiony przez akcjonariuszy i jest wykazywany według wartości nominalnej, w wysokości zgodnej z aktem założycielskim Jednostki Dominującej oraz wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego.

Kapitał podstawowy na dzień 31 grudnia 1996 roku, na podstawie MSR 29 § 24 i 25, został przeszacowany w oparciu o miesięczne wskaźniki wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych.

3.4.19.2. Kapitał z emisji akcji powyżej ich wartości nominalnej

Kapitał z emisji akcji powyżej ich wartości nominalnej tworzony jest z nadwyżki ceny emisyjnej akcji powyżej ich wartości nominalnej pomniejszonej o koszty tej emisji. Kapitał z emisji akcji powyżej ich wartości nominalnej na dzień 31 grudnia 1996 roku, na podstawie MSR 29 § 24 i 25, został przeszacowany w oparciu o miesięczne wskaźniki wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych.

3.4.19.3 Kapitał z tytułu stosowania rachunkowości zabezpieczeń

Kapitał z tytułu stosowania rachunkowości zabezpieczeń wynika z wyceny i z rozliczenia instrumentów zabezpieczających spełniających wymogi rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych. Grupa stosuje rachunkowość zabezpieczeń przepływów pieniężnych w celu zabezpieczenia przed ryzykiem towarowym, ryzykiem zmian kursów walutowych i ryzykiem zmian stóp procentowych. Zmiany wartości godziwej, które stanowią część nieefektywną powiązania zabezpieczającego ujmuje się w rachunku zysków lub strat.

3.4.19.4  Zyski zatrzymane

Zyski zatrzymane obejmują:

  • kapitał zapasowy tworzony i wykorzystywany zgodnie z Ustawą Kodeks Spółek Handlowych,
  • zyski i straty aktuarialne dotyczące świadczeń pracowniczych po okresie zatrudnienia,
  • zysk/stratę bieżącego okresu sprawozdawczego,
  • pozostałe kapitały tworzone i wykorzystywane według zasad określonych przepisami prawa.
  •  

3.4.20.   Zobowiązania

Zobowiązania, w tym zobowiązania z tytułu dostaw i usług, wycenia się na dzień ich powstania w wartości godziwej powiększonej, w przypadku zobowiązania finansowego niekwalifikowanego jako wyceniane według wartości godziwej przez wynik finansowy,
o koszty transakcji, a następnie według zamortyzowanego kosztu z zastosowaniem metody efektywnej stopy procentowej.

3.4.21  Rezerwy

Rezerwy tworzy się w wysokości stanowiącej najbardziej właściwy szacunek nakładów niezbędnych do wypełnienia obowiązku obecnego na koniec okresu sprawozdawczego.

Wysokość rezerw jest weryfikowana na bieżąco w trakcie okresu sprawozdawczego w celu skorygowania ich do wysokości szacunków zgodnych ze stanem wiedzy na ten dzień.

Rezerw nie tworzy się na przyszłe straty operacyjne.

3.4.21.1.  Ryzyko środowiskowe

Grupa tworzy rezerwę na przyszłe zobowiązania z tytułu kosztów rekultywacji skażonego środowiska gruntowo-wodnego lub eliminacji szkodliwych substancji w przypadku występowania prawnego lub zwyczajowo oczekiwanego obowiązku wykonania tych czynności. Wysokość rezerw podlega okresowej weryfikacji na podstawie ocen zanieczyszczenia obiektów.

3.4.21.2  Nagrody jubileuszowe oraz świadczenia po okresie zatrudnienia

Zgodnie z obowiązującymi systemami wynagradzania pracownicy Grupy mają prawo do nagród jubileuszowych wypłacanych po przepracowaniu określonej liczby lat oraz odpraw emerytalnych i rentowych wypłacanych w momencie przejścia na emeryturę lub rentę. Wysokość nagród jubileuszowych oraz odpraw emerytalnych i rentowych zależy od stażu pracy oraz średniego wynagrodzenia pracownika.

Nagrody jubileuszowe zalicza się do innych długoterminowych świadczeń pracowniczych, natomiast odprawy emerytalne i rentowe zalicza się do programów określonych świadczeń po okresie zatrudnienia.

Rezerwy są szacowane przez niezależnego aktuariusza i przeszacowywane w przypadku wystąpienia istotnych przesłanek mających wpływ na ich wysokość z uwzględnieniem m.in. rotacji zatrudnienia i planowanego wzrostu wynagrodzeń.

Zyski i straty aktuarialne od świadczeń pracowniczych po okresie zatrudnienia ujmuje się w składnikach innych całkowitych dochodów a od pozostałych świadczeń pracowniczych, w tym nagród jubileuszowych, ujmuje się w rachunku zysków lub strat.

3.4.21.3. Koszty programów osłonowych

Rezerwa z tytułu kosztów programów osłonowych (w ramach restrukturyzacji) jest tworzona, gdy Grupa rozpoczęła wdrażanie planu restrukturyzacji lub ogłosiła główne elementy planu restrukturyzacji stronom, na które restrukturyzacja wywrze wpływ, i uczyniła to w sposób na tyle szczegółowy, aby obudzić w nich uzasadnione oczekiwanie, że restrukturyzacja zostanie przeprowadzona. Przy wycenie rezerwy na restrukturyzację uwzględnia się wyłącznie bezpośrednie koszty wynikające z restrukturyzacji, np. zwolnień pracowników (odprawy i odszkodowania), rozwiązania umów dzierżawy, najmu, leasingu, demontażu majątku.

3.4.21.4.   Koszty emisji CO2

Grupa tworzy rezerwę na szacowane koszty emisji CO2 w okresie sprawozdawczym w ciężar kosztów działalności podstawowej (podatki i opłaty). Rezerwę tworzy się na podstawie wartości uprawnień ujętych w sprawozdaniu z sytuacji finansowej z uwzględnieniem zasady FIFO (Pierwsze Weszło, Pierwsze Wyszło). W przypadku niedoboru uprawnień rezerwę tworzy się na podstawie cen zakupu uprawnień określonych w zawartych kontraktach terminowych oraz kwotowań rynkowych na dzień sprawozdawczy.

3.4.21.5.  Pozostałe rezerwy

Pozostałe rezerwy obejmują głównie rezerwy na toczące się postępowania sądowe i są tworzone po uwzględnieniu wszystkich dostępnych informacji, w tym opinii niezależnych ekspertów. Grupa tworzy rezerwy jeżeli na podstawie takich dowodów występowanie obowiązku na koniec okresu sprawozdawczego jest bardziej prawdopodobne niż jego brak.

Jeżeli występowanie obowiązku na koniec okresu sprawozdawczego jest mało prawdopodobne, Grupa ujawnia informację o zobowiązaniu warunkowym, chyba że możliwość rozchodu zasobów stanowiących korzyści ekonomiczne jest znikoma.

3.4.22.  Dotacje rządowe

Przez dotację rządową rozumie się przekazanie Grupie przez rząd, agencję rządową oraz inny podobny organ państwowy środków w zamian za spełnienie w przeszłości lub przyszłości pewnych warunków.

Dotacje rządowe są ujmowane jeżeli istnieje uzasadniona pewność, że dotacja zostanie uzyskana oraz spełnione zostaną wszystkie związane z nią warunki.

Dotacje dotyczące pozycji kosztowych (np. koszty emisji CO2) są ujmowane jako pomniejszenie kosztów w momencie ich poniesienia. Nadwyżkę otrzymanej dotacji ponad wartość odpowiednich kosztów ujmuje się w pozostałych przychodach operacyjnych.

Dotacje dotyczące składników aktywów są ujmowane jako pomniejszenie wartości księgowej składnika aktywów
i jako przychód na przestrzeni okresu użytkowania składnika aktywów podlegającego amortyzacji poprzez zmniejszone odpisy amortyzacyjne.

3.4.23. Skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych

Grupa dokonała wyboru prezentacji w ramach sprawozdania z przepływów pieniężnych i stosuje następujące zasady:

  • przepływy pieniężne z działalności operacyjnej wykazuje metodą pośrednią,
  • składniki środków pieniężnych i ich ekwiwalentów wykazane w skonsolidowanym sprawozdaniu z przepływów pieniężnych i w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej są tożsame,
  • otrzymane dywidendy wykazuje w przepływach z działalności inwestycyjnej,
  • wypłacone dywidendy akcjonariuszom jednostki dominującej i udziałowcom niekontrolującym wykazuje w przepływach z działalności finansowej,
  • zapłacone odsetki i prowizje z tytułu zaciągniętych kredytów, pożyczek, wyemitowanych obligacji oraz  leasingu finansowego wykazuje w przepływach z działalności finansowej, pozostałe zapłacone odsetki wykazuje w przepływach z działalności operacyjnej,
  • wpływy i wydatki z tytułu rozliczenia pochodnych instrumentów finansowych, które nie są uznane za pozycję zabezpieczającą prezentuje w działalności inwestycyjnej.

3.4.24     Instrumenty finansowe

3.4.24.1. Wycena aktywów i zobowiązań finansowych

W momencie początkowego ujęcia Grupa wycenia składnik aktywów lub zobowiązań finansowych według wartości godziwej  powiększonej, w przypadku składnika aktywów lub zobowiązania finansowego niekwalifikowanych jako wyceniane według wartości godziwej przez wynik finansowy, o koszty transakcji, które mogą być bezpośrednio przypisane do nabycia lub emisji składnika aktywów finansowych lub zobowiązania finansowego.

Na koniec okresu sprawozdawczego Grupa wycenia pożyczki i należności, w tym należności z tytułu dostaw i usług według zamortyzowanego kosztu z zastosowaniem metody efektywnej stopy procentowej. Efektywna stopa procentowa jest stopą, która dyskontuje oszacowane przyszłe pieniężne wpływy lub płatności dokonywane w okresie do wygaśnięcia instrumentu finansowego, a w uzasadnionych przypadkach w okresie krótszym, do księgowej wartości netto składnika aktywów lub zobowiązania finansowego.

Na koniec okresu sprawozdawczego Grupa wycenia zobowiązania finansowe według zamortyzowanego kosztu z zastosowaniem metody efektywnej stopy procentowej.

3.4.24.2.  Przekwalifikowania

W Grupie nie wystąpiły szczególne okoliczności do przekwalifikowania instrumentów finansowych z kategorii wycenianych w wartości godziwej przez wynik finansowy.

3.4.24.3 Rachunkowość zabezpieczeń

Instrumenty pochodne, wyznaczone jako instrumenty zabezpieczające, od których oczekuje się, że wynikające z nich przepływy pieniężne skompensują zmiany przepływów pieniężnych pozycji zabezpieczanej ujmuje się zgodnie z zasadami rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych.

Grupa ocenia efektywność zabezpieczenia zarówno w momencie ustanowienia zabezpieczenia jak i w okresach późniejszych, co najmniej na każdy koniec okresu sprawozdawczego. Grupa dla sprawozdawczości zewnętrznej przyjmuje, że zabezpieczenie jest efektywne, jeżeli rzeczywiste poziomy zabezpieczenia mieszczą się w przedziale od 80% do 125%.

Do oceny efektywności zabezpieczenia Grupa wykorzystuje metody statystyczne, w tym w szczególności analizę regresji. W przypadku, gdy pozycję zabezpieczaną i instrument zabezpieczający charakteryzują identyczne warunki, tj. terminy realizacji, kwoty, zmienne wpływające na ryzyko wartości godziwej lub zmiany przepływów pieniężnych, do oceny efektywności zabezpieczenia stosuje się uproszczone metody analityczne.

Jeśli zabezpieczana planowana transakcja skutkuje ujęciem składnika aktywów finansowych lub zobowiązania finansowego, związane z nią zyski lub straty, które były ujęte w innych całkowitych dochodach, przenosi się do zysku lub straty w tym samym okresie albo w okresach, w których nabyty składnik aktywów lub przyjęte zobowiązanie mają wpływ na zysk lub stratę.

Jednakże, jeśli Grupa oczekuje, że całość lub część strat ujętych w innych całkowitych dochodach nie będzie odzyskana w przyszłych okresach ujmuje w zysku lub stracie kwotę, co do której oczekuje się, że nie będzie odzyskana.

Jeśli zabezpieczenie planowanej transakcji skutkuje ujęciem składnika aktywów niefinansowych lub zobowiązania niefinansowego, albo planowana transakcja związana ze składnikiem aktywów niefinansowych lub zobowiązaniem niefinansowym staje się uprawdopodobnionym przyszłym zobowiązaniem, Grupa wyłącza związane z tym zyski lub straty, które były ujęte w innych całkowitych dochodach i włącza je do początkowego kosztu nabycia lub do innej wartości księgowej składnika aktywów lub zobowiązania.

Jeśli zabezpieczenie planowanej transakcji skutkuje ujęciem przychodów ze sprzedaży wyrobów, towarów, materiałów lub usług, Grupa wyłącza związane z tym zyski lub straty, które były ujęte w innych całkowitych dochodach i koryguje powyższe przychody.

3.4.25.    Ustalanie wartości godziwej

Grupa wykorzystuje w maksymalnym stopniu obserwowalne dane wejściowe i w minimalnym stopniu uwzględnia nieobserwowalne dane wejściowe, aby osiągnąć cel wyceny wartości godziwej, którym jest oszacowanie ceny, która zostałaby osiągnięta w transakcji przeprowadzonej na zwykłych warunkach przeniesienia zobowiązania lub instrumentu kapitałowego między uczestnikami rynku na dzień wyceny i w aktualnych warunkach rynkowych.

Grupa wycenia instrumenty pochodne w wartości godziwej przy zastosowaniu modeli wyceny instrumentów finansowych, wykorzystując ogólnie dostępne kursy walutowe, stopy procentowe, krzywe forward i zmienności dla walut i towarów pochodzące z aktywnych rynków.

Wartość godziwa instrumentów pochodnych ustalana jest w oparciu o zdyskontowane przyszłe przepływy z tytułu zawartych transakcji kalkulowane w oparciu o różnicę między ceną terminową a transakcyjną.

Terminowych kursów wymiany walut nie modeluje się jako osobnego czynnika ryzyka, ale wyprowadza z kursu spot i odpowiedniej terminowej stopy procentowej dla waluty obcej w stosunku do PLN.

Instrumenty pochodne wykazywane są jako aktywa, w przypadku gdy ich wycena jest dodatnia oraz jako zobowiązania, w przypadku wyceny ujemnej. Zyski i straty z tytułu zmian wartości godziwej instrumentów pochodnych, które nie spełniają zasad rachunkowości zabezpieczeń są odnoszone w zysk lub stratę okresu sprawozdawczego.

W stosunku do poprzedniego okresu sprawozdawczego Grupa nie dokonywała zmian metod wyceny instrumentów pochodnych.

3.4.26. Leasing

Przez umowę leasingu rozumie się umowę, na mocy której w zamian za opłatę lub serię opłat, leasingodawca przekazuje leasingobiorcy prawo do używania składnika aktywów przez uzgodniony okres. W szczególności umowami leasingu są umowy nazwane w kodeksie cywilnym oraz umowy najmu i dzierżawy zawarte na czas określony.

Aktywa używane na podstawie umowy leasingu operacyjnego, a więc umowy, która nie przenosi ryzyka 

i korzyści z tytułu posiadania przedmiotu leasingu na leasingobiorcę zalicza się do aktywów leasingodawcy. Ustalenie czy następuje przekazanie ryzyka i korzyści zależy od oceny istoty treści ekonomicznej transakcji.

3.4.27. Zobowiązania warunkowe

Zobowiązania warunkowe nie są ujmowane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej, jednak ujawnia się je w sprawozdaniu finansowym, chyba że prawdopodobieństwo wypływu środków uosabiających korzyści ekonomiczne jest znikome.